Ducatus Teschinensis – Regional Tourism Brand –  Duchy of Cieszyn

***

Księstwo Cieszyńskie w przeszłości
– autonomiczne księstwo ze stolicą w Cieszynie, istniejące w różnej formie prawnej przez kilkaset lat.

Księstwo Cieszyńskie w przyszłości – spójna, rozpoznawalna i nowoczesna regionalna marka terytorialna, samą nazwą przyciągająca do siebie świadomych turystów.

***

W obecnych czasach, kiedy coraz więcej różnorakich podmiotów uświadamia sobie ożywczą rolę turystyki lokalnej dla rozwoju społeczności, nie wystarczają już zwykłe, konwencjonalne metody aktywności promocyjnej. Turystyką rządzi opinia, plotka, rozpoznawalność i narracja.

Kształt marki terytorialnej, jaki ma do zaproponowania Księstwo Cieszyńskie, wydaje się być optymalnym do spójnych koncepcji aktywności i promocji. Promocja na poziomie kraju czy województwa może kierować potencjalnych turystów do większych i bardziej popularnych ośrodków. Promocja na poziomie gminy jest potrzebna – wiadomo jednak, że każda pojedyncza gmina ma ograniczone możliwości promocji na poziomie krajowym, nie mówiąc o poziomie globalnym. Atutem marki terytorialnej jest również spajanie, zbieranie i ujednolicanie tych właśnie ofert na poziomie gminnym.

Istnieje już w Polsce kilka marek terytorialnych, które zbudowały tożsamość, rozpoznawalność (charakteryzują się też, w mniejszym lub większym stopniu, spójnością) i przez to popularność. Jedziemy “na Mazury”, “w Tatry”, “na Roztocze”, “w Bieszczady” – każdy z pewnością słyszał to zdanie niejednokrotnie.

Księstwo Cieszyńskie ma pełne prawo i mnóstwo możliwości, aby stworzyć podobnie rozpoznawalną markę. Do atutów należy:

  • Spójność historyczna regionu: Księstwo Cieszyńskie było jednolitym bytem przez setki lat, czego wynikiem jest odmienna od pozostałych ziem polskich, niezmiernie ciekawa tradycja i historia, oraz powstanie własnej, niepowtarzalnej kultury i mentalności.
  • Unikatowość historyczna: chociaż teren Księstwa Cieszyńskiego zamieszkiwany był w dużym stopniu przez mieszkańców narodowości polskiej, sam byt administracyjny znajdował się poza jej granicami. Przez ten kaprys historii rozwój regionu szedł nieco innym torem, niż w większości regionów dawnej i obecnej Polski (szczególnie tej ‘jagiellońskiej’). Przykładem jest chociażby efekt rewolucji industrialnej, szybki, natężony rozwój przemysłu w XIX wieku, oraz rozwój polskiej świadomości narodowej po Wiośnie Ludów.
  • Zróżnicowanie tematyczne i krajobrazowe wewnątrz marki Księstwa Cieszyńskiego:
  1. Stolica Cieszyn – zabytkowe miasto z piękną starówką, pełnymi kawiarniami i rozwijającym się nocnym życiem. Docelowo centralny punkt marki terytorialnej z piastowsko-habsburskim sznytem, eklektyczną architekturą, muzeami oraz aktywnością kulturalną. W Cieszynie znajdują się jedne z najstarszych zabytków murowanych w Polsce. Kaplica zamkowa pw. św Mikołaja jest w dodatku najstarszym kościołem murowanym na Śląsku.
  2. Kurorty – Wisła, Ustroń itp. Atrakcyjne, przyciągające turystów zarówno latem jak i zimą kurorty. Doskonała baza wypadowa w góry (turystyka górska, narciarstwo, kolarstwo górskie itp.) niezła baza noclegowa, region od lat nakierowany na turystykę masową.
  3. Żabi Kraj – idealne, optymalne wręcz miejsce do rozwoju turystyki rodzinnej, rekreacyjnej, subregion, który stać się może wręcz królestwem agroturystyki. Stworzony dla turystów ceniących spokój.
  4. Gorolija (m.in. Jabłonków) – raj nie tylko dla miłośników gór i pięknych, malowniczych pejzaży, ale i dla etno-podróżników. Subregion o dużej świadomości potencjału kulturowego, który emanuje na cały obszar Księstwa Cieszyńskiego.
  5. Doły (Industrial i postindustrial) – Turystyka industrialna staje się coraz bardziej popularna – najbardziej przemysłowy obszar Księstwa Cieszyńskiego jest nie tylko dowodem na wyjątkową historię regionu, lecz stanowi obecnie i (przy odpowiednich działaniach) stanowić będzie ogromną atrakcję dla odwiedzających.

Oprócz wyżej wymienionych sub-marek (do których dołożyć można kolejne), istnieje jeszcze przynajmniej kilkanaście odrębnych jednostek o ogromnym potencjale turystycznym. Dzięki tej różnorodności region będzie w stanie zwabić szerokie grono turystów tematycznych.

Jakie działania są konieczne do stworzenia spójnej marki terytorialnej?

Wiele zadań zostało już wykonanych, stąd idea powstania marki terytorialnej wydaje się być bardzo realna. Mowa tu głównie o działaniach w ramach Euroregionu Śląsk Cieszyński, działaniach Stowarzyszenia Olza, Fundacji Volens oraz pojedynczych aktywnościach wielu podmiotów. Działania te dotyczyły zarówno promocji regionu jako całości (i żmudne budowanie jego rozpoznawalności), budowania oferty turystycznej, budowania świadomości potencjału marki terytorialnej wśród mieszkańców, rewitalizacji pamięci Księstwa Cieszyńskiego, jak i prób stworzenia spójnej jednolitej oferty oraz zawężenia współpracy między różnymi podmiotami (administracja państwowa, prywatni przedsiębiorcy, trzeci sektor).

Kolejne działania w ramach budowy spójnej marki terytorialnej będą polegały na wzmożeniu w/w wdrożeń. Do współpracy byli i będą zaproszeni specjaliści w poszczególnych kluczowych dziedzinach, tj. Historycy i wybitni znawcy regionu (rewitalizacja pamięci Księstwa Cieszyńskiego), dziennikarze, blogerzy, youtuberzy, blogerzy podróżniczy (działania promocyjne), artyści, animatorzy kultury (zwiększenie oferty kulturalnej), eksperci z dziedziny ekonomii (działania biznesowe, zawężanie współpracy między sektorami) i temu podobni. We współczesnej turystyce ogromnym (jeśli nie kluczowym) atutem jest unikatowość. Na unikatowości można budować hasło, narrację, markę – czyli coś, co jest podstawowym budulcem przy promocji marki. Bieszczady powstały dzięki romantycznej narracji o dzikim wschodzie: nieprzystępnej krainie pełnej drwali, dzikusów, krnąbrnych artystów i odludków. Mazury – to po prostu kraina tysiąca jezior. Księstwo Cieszyńskie – ostatnie księstwo w środkowej Europie, mające piękną wieloetniczną spuściznę i, wytworzoną przed stulecia, autonomiczną kulturę oraz tradycję… Brzmi logicznie!

Zastrzegamy również – uprzedzając niejako nadgorliwych interpretatorów – że podczas działań odcinamy się stanowczo od polityki i polityki historycznej. Stawiamy na tworzenie spójnej marki terytorialnej, na stworzeniu atrakcyjnej oferty dla świadomego turysty, na tworzenie zrównoważonej, lecz efektywnej, dla wszystkich chętnych w partycypacji, turystyki.

 

Fundacja Volens & Przyjaciele